Studenten vinden studieboeken onnodig: 'voelt als geldklopperij'

Het Radar Panel deed onderzoek onder 271 studenten

Boeken geschreven door hoogleraren

23% van de studenten geeft aan dat zij zo’n boek van een hoogleraar ook in alle gevallen nodig hebben gehad

53% heeft een of meerdere boeken moeten aanschaffen geschreven door iemand verbonden aan de opleiding

Bij 75% is het voorgekomen dat zij zo’n boek helemaal niet, voor slechts een klein gedeelte of alleen voor een open-boektentamen nodig hadden

Boek nauwelijks gebruikt

71% geeft aan dat het door de hoogleraar geschreven boek niet in alle gevallen een waardevolle toevoeging is voor de opleiding

"Je hebt genoeg aan de colleges."

"Zonder het boek gelezen te hebben kan je het vak halen."

57% heeft de nieuwste versie moeten aanschaffen van een boek geschreven door iemand die verbonden is aan de opleiding

78% geeft aan dat er niet altijd veel veranderd was ten opzichte van de vorige versie

Nieuwste versies

“Het frustreert me enorm dat je de nieuwste versie moet kopen omdat 1 hoofdstuk veranderd is.”

De afgelopen 5 jaar gaven deelnemende studenten gemiddeld 300 euro uit aan boeken van docenten die zij niet volledig gebruikten of waarvan de nieuwste editie niet nodig was

• 3% heeft hier in alle gevallen begrip voor
• 73% soms wel maar niet in alle gevallen
• 24% in geen enkel geval

Weinig begrip

"Voelt alsof je een soort extra belasting moet betalen voor het volgen van het vak.”

"Nooit met een vinger aangeraakt."

Hoe zit dat voor studieboeken in het algemeen? Hetzelfde, zo niet erger! 

Slechts 8% van de studenten heeft alle voorgeschreven boeken tenminste voor het grootste gedeelte nodig gehad

Studieboeken in het algemeen

Bij de rest is dat niet het geval:

• Ik heb een of meerdere boeken helemaal niet gebruikt (65%)
• Ik heb een of meerdere boeken maar een klein gedeelte gebruikt (45%)
• Ik had een of meerdere boeken alleen nodig voor een open-boektentamen (8%)

Studieboeken in het algemeen

"Eigenlijk had ik alle vakken zonder boek kunnen volgen. In de hoorcolleges wordt vaak letterlijk herhaald wat er in het boek staat."

"Ik ken mensen die een boek toch kopen en daardoor die week minder kunnen uitgeven aan eten. En dan komen ze er achteraf achter dat het eigenlijk helemaal niet nodig was. Dat voelt heel dubbel en heel vervelend.”

"Docenten zeggen vaak dat het boek nodig is, maar dan vraag ik ouderejaars: ‘Heb jij het echt nodig gehad?’ En als die zeggen ‘niet echt’ of ‘nee’, dan koop ik het niet."

Nieuwste versie verplicht, terwijl het verschil minimaal is

80% heeft te horen gekregen dat zij de nieuwste versie van een studieboek moesten aanschaffen

• 77% geeft aan dat er in die versie niet altijd veel veranderd was
• 79% geeft aan dat zij in sommige gevallen net zo goed een oudere versie hadden kunnen aanschaffen 
• 4% zegt dat zij altijd wanneer dat werd voorgeschreven, deze nieuwste versie ook echt nodig hadden.

"Ik begrijp het als nieuw materiaal echt nodig is, maar ik heb weinig begrip voor situaties waarin de aanschaf vooral een formaliteit lijkt, terwijl studeren prima lukt met een oudere editie."

De Landelijke Studentenvakbond 

Maaike Krom van de LSVb vindt het vreemd dat studenten boeken moeten kopen die zij uiteindelijk nauwelijks of helemaal niet nodig hebben. “Studeren is al duur en die boeken zijn ook niet goedkoop. Onderwijs moet zo toegankelijk mogelijk blijven. En dat een docent daar ook nog financieel van profiteert, lijkt me niet helemaal de bedoeling.”

Krom vindt ook dat wanneer studenten verplicht worden een nieuwe editie aan te schaffen, duidelijk moet worden uitgelegd wat de daadwerkelijke verschillen zijn tussen de verschillende edities van het boek.

Daarbij vindt ze het echt bizar dat studenten gemiddeld 400 euro kwijt zijn aan 'onnodige' boeken.

Regelgeving

MAAR

Instellingen mogen boeken voorschrijven die geschreven zijn door aan de instelling verbonden hoogleraren. Het is aan de instelling of opleiding zelf om de inhoud van het onderwijs te bepalen, waaronder het benodigde en meest passende studiemateriaal.

Instellingen mogen niet bepalen op welke manier een student dat materiaal koopt.

Wel toegewezen waar te kopen

"We hebben een paar vakken gehad, waarbij de docent zelf het boek had geschreven. En dan zei hij: ‘Dit is alleen hier verkrijgbaar’ of ‘Je moet het op deze manier aanschaffen’, en steeds moest dan ook de nieuwste versie worden gekocht.”

“De slides waren alleen beschikbaar als je het boek had gekocht, pas dan kreeg je per mail een link. Terwijl je dat boek helemaal niet nodig had, je had alleen de slides nodig.”

Wat kun je doen als dit jou overkomt?

Als studenten wordt verteld waar of op welke manier zij een boek moeten aanschaffen, kunnen zij een klacht indienen bij de instelling waar zij studeren. Meer informatie is te vinden via: ‘Waar dien ik een klacht in over mijn hogeschool of universiteit?’

Volgens Krom moeten studenten dit soort situaties niet laten gaan. “Je moet hier echt honderd procent een klacht over indienen. Dit zijn precies de voorbeelden waar studenten over zwijgen omdat ze in een ongelijke positie zitten. Maar je staat volledig in je recht om hier iets van te zeggen.”

Reacties van universiteiten